{"id":10432,"date":"2009-12-10T00:00:55","date_gmt":"2009-12-09T23:00:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.olino.org\/?p=10432"},"modified":"2009-12-09T17:21:33","modified_gmt":"2009-12-09T16:21:33","slug":"energie-in-beweging-adviezen-om-consumenten-aan-te-zetten-tot-energiebesparing","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/articles\/2009\/12\/10\/energie-in-beweging-adviezen-om-consumenten-aan-te-zetten-tot-energiebesparing\/","title":{"rendered":"Energie in beweging: Adviezen om consumenten aan te zetten tot energiebesparing"},"content":{"rendered":"

\"Energie<\/a>\u2018Hoe en door wie kan de consument aangezet worden om energie-effici\u00ebnte oplossingen en hernieuwbare decentrale energiebronnen te kiezen?\u2019 De Nationale DenkTank 2009 heeft de barri\u00e8res waar de consument tegen aanloopt op weg naar energiebesparing in kaart gebracht. Dit onafhankelijke onderzoek is uitgevoerd met behulp van een uitgebreide literatuurstudie, interviews met experts en diverse consumentenonderzoeken. Het rapport \u201cEnergie in beweging\u201d schetst de problematiek omtrent energiebesparing door de consument, en geeft vervolgens concrete adviezen om deze problematiek aan te pakken.<\/p>\n

<\/p>\n

Schets van de problematiek<\/h3>\n

Drie analyses geven een algemeen beeld van de problematiek: het besparingspotentieel onder consumenten, het draagvlak voor energiebesparing, en de sociaalpsychologische context. Vier specifieke analyses hebben betrekking op de gebieden elektriciteit, warmte, vervoer en decentrale opwekking.<\/p>\n

Consumenten kunnen hun aandeel in de besparingsdoelstelling waarmaken<\/h4>\n

Volgens Europese afspraken moet Nederland in 2020 een besparing van 20% realiseren ten opzichte van het fossiele energieverbruik in 1990. Consumenten zijn goed voor 24% van het verbruik, en wanneer zij een evenredig deel van de besparing voor hun rekening zouden moeten nemen, moet hun energiebehoefte afnemen met 280 PJ per jaar. De Nationale DenkTank heeft aangetoond dat dit mogelijk is, aan de hand van 54 maatregelen, die een gemiddeld huishouden ruim EUR 1.000 per jaar op de energierekening besparen. Tweederde van deze maatregelen vergt een investering van in totaal ongeveer EUR 6.400 per huishouden.
\n\"besparingspotentieel-consumenten\"<\/a><\/p>\n

Er is draagvlak, maar mensen doen nog niet genoeg<\/h4>\n

Er is in Nederland een groot draagvlak voor energiebesparing. Dit blijkt uit onderzoek dat de Nationale DenkTank heeft verricht onder meer dan 1.000 consumenten. De resultaten van dit onderzoek zijn gekoppeld met de resultaten van het 21 minuten.nl onderzoek dat in 2009 gehouden is onder 80.000 consumenten, en met gegevens over energieverbruik per postcodegebied. De Nederlandse consument is goed op de hoogte van energiebesparingsmaatregelen. Dat de Nederlandse consument zo positief tegenover energiebesparing staat, is maar voor een klein deel terug te zien in het energieverbruik, want dat krimpt slechts met 0,01% per jaar, terwijl 2% benodigd is om het doel te behalen.<\/p>\n

Verandering van consumentengedrag is mogelijk wanneer de sociaal-psychologische context effectief wordt be\u00efnvloed<\/h4>\n

De Nationale Denktank heeft een sociaalpsychologisch raamwerk ontworpen, waarin factoren die leiden tot gedragsverandering bijeen worden gebracht. Dit model is gebaseerd op wetenschappelijke literatuur en op analyses van de Nationale DenkTank. Het model kan gebruikt worden als leidraad om nieuwe campagnes en programma\u2019s op te stellen en bestaande te valideren. Een belangrijk uitgangspunt van het sociaalpsychologisch raamwerk is dat er verschillende onderdelen zijn die uiteindelijk tot ander gedrag kunnen leiden, namelijk weten, willen, kunnen en doen. Afhankelijk van of campagnes bewustzijn willen cre\u00ebren, de houding van de consument willen veranderen of het gedrag willen be\u00efnvloeden, kan het model helpen de relevante facto- ren in de campagne te verwerken.
\n\"er-zijn-mogelijkheden-om-het-gedrag-van-de-consument-te-beinvloeden\"<\/a><\/p>\n

Elektriciteit: Relatief klein potentieel, maar door benodigde voortdurende gedragsverandering belangrijk om consumentenbewustwording en houding te helpen verbeteren<\/h4>\n

Elektriciteitsbesparing vormt met 15% een klein maar cruciaal onderdeel van het bij de consument aanwezige energiebesparingpotentieel. Als alle consumenten samen meer elektriciteit besparen, kan een kolencentrale uitgezet worden. Voor de individuele consument levert besparing op elektriciteit relatief weinig op, tegenover de grote moeite die het kost. Verdere barri\u00e8res zijn de beperkte motivatie voor de consument om nog meer te besparen, de aanwezigheid van vooroordelen en de inherent lange tijdslijn van gedragsverandering. Door het besparen op elektriciteit en het veranderen van gedrag kan de consument zich wel steeds meer bewust worden van zijn eigen rol binnen de energietransitie.
\n\"besparen-op-elektriciteits-verbruik\"<\/a><\/p>\n

Warmte: Groot potentieel, rendabel, maar duur en ingewikkeld<\/h4>\n

Door het grote aandeel van de warmtevraag in het totale energieverbruik van huishoudens is het potentieel van warmtevraagreducerende maatregelen groot. Het overgrote merendeel van de maatregelen die consumenten kunnen nemen om hun warmtevraag te reduceren, levert geld op. Het treffen van warmtevraagreducerende maatregelen is voor consumenten echter niet vanzelfsprekend en vaak complex. Veel consumenten onderschatten daarbij het potentieel. Andere consumenten geven hun geld liever uit aan andere doelen. De consumenten die daadwerkelijk actie willen ondernemen lopen vaak tegen praktische belemmeringen aan en haken uiteindelijk alsnog af.
\n\"besparen-op-de-warmtevraag\"<\/a><\/p>\n

Vervoer: Consument hecht zeer sterk aan de auto<\/h4>\n

Snel en makkelijk vervoer is een fundamentele behoefte voor de consument, waarbij de auto deze behoefte voor veel mensen het beste bevredigt. Voor duurzamer vervoer moet vaak ingeleverd worden op aspecten als comfort, gemak en snelheid. Voor de korte afstand is het gebruik van de fiets is al zeer populair, maar het openbaar vervoer is voor een heel groot deel van de bevolking geen re\u00ebel alternatief voor de auto. Daarom zullen zuiniger rijgedrag, zuiniger auto\u2019s en elektrisch vervoer een cruciale rol moeten spelen om het energieverbruik voor consumentenvervoer terug te dringen.
\n\"besparen-op-energieverbruik-binnen-vervoer\"<\/a><\/p>\n

Decentrale opwekking: Significant potentieel, soms rendabel, maar duur en ingewikkeld<\/h4>\n

Consumenten kunnen op veel manieren zelf elektriciteit opwekken en voorzien in hun warmtevraag. Met zonnepanelen, een kleine windturbine, microwarmtekrachtkoppeling of een HRe-ketel kan de consument zelf elektriciteit opwekken. Warmtepompsystemen onttrekken warmte aan de aarde en de atmosfeer en zonneboilers gebruiken zonlicht voor het verwarmen van water. Decentrale opwekking kan een cruciale rol spelen in het verminderen van de vraag naar fossiele brandstoffen. Het blijkt dat het besparingspotentieel van decentrale bronnen uitkomt op 42 PJ per jaar, 15% van het totale besparingspotentieel. Een grootschalige toepassing van decentrale opwekking in Nederland zal niet eenvoudig zijn. Doordat de woon- en leefsituatie van groot belang is bij het adviseren over decentrale opwekking is het moeilijk voor de consument om informatie te krijgen. Daarnaast staan financi\u00eble en juridische belemmeringen de keuze voor decentrale opwekking in de weg.<\/p>\n

\"decentrale-opwekking\"<\/a><\/p>\n

Adviezen<\/h3>\n

Om consumenten aan te zetten tot energiebesparing en investeringen in decentrale opwekking heeft de Nationale DenkTank vier oplossingsrichtingen uitgewerkt. Binnen elke oplossingsrichting zijn verschillende thema\u2019s gedefinieerd waarbinnen in totaal 22 adviezen worden beschreven.
\n\"De<\/a>
\nFiguur 1: De vier oplossingsrichtingen<\/em><\/p>\n

De in figuur 1 beschreven thema\u2019s zijn afgeleiden van de analyses zoals hiervoor beschreven en beogen de kern van de problematiek aan te pakken. Met de verschillende adviezen geeft de Nationale DenkTank concrete suggesties hoe deze thema\u2019s door overheden en bedrijfsleven uitgewerkt kunnen worden. Bij de keuze en formulering van de adviezen is gekeken naar de haalbaarheid en de uitvoerbaarheid ervan. Zo zijn alleen adviezen gekozen die een concrete eigenaar kunnen krijgen, en binnen 2 jaar tot resultaat kunnen leiden. De eerste stap in de implementatie is reeds gezet door tijdens het ontwerpen van de adviezen bepaalde partijen bij de invulling te betrekken. Een aantal van de betrokken partijen heeft aangegeven met een advies verder te willen gaan.
\nHieronder zijn de adviezen van de Nationale DenkTank kort beschreven, gegroepeerd per thema. Deze adviezen hebben betrekking op verschillende niveaus van overheden of specifieke delen van het bedrijfsleven. De Nationale DenkTank wil benadrukken dat de voorgestelde oplossingsrichtingen, thema\u2019s en adviezen een gezamenlijke verantwoordelijkheid zijn van alle overheden en het hele bedrijfsleven. Alleen door gezamenlijke inzet zal het mogelijk zijn om het consumentenaandeel in de doelstelling voor 2020 te behalen.<\/p>\n

Processen vereenvoudigen<\/h2>\n

Informatie over energiebesparing is vaak versnipperd en verwarrend. Bestaande procedures voor subsidies en vergunningen zijn ingewikkeld, ontoegankelijk en tijdrovend. Vereenvoudiging van processen is daarom essentieel om de consument te stimuleren om meer energiebesparende maatregelen te nemen. De volgende thema\u2019s en adviezen leggen uit hoe dit kan.<\/p>\n

Thema: Informatievoorziening verbeteren<\/h3>\n

Meer inzicht in energieverbruik voor consumenten<\/h4>\n

Maak het voor consumenten makkelijker om inzicht te krijgen in het eigen energieverbruik ten opzichte van anderen zodat zij direct kunnen zien of ze genoeg doen aan energiebesparing doen. Door een energiereferentiekader te bieden op de energierekening (en deze bij voorkeur regelmatiger terug te koppelen) zal de consument eerder over gaan tot energiebesparing. Wanneer partijen samenwerken, kan de consument zijn energieverbruik vergelijken met het verbruik van mensen in de buurt.
\n\"voorbeeldgrafiek-van-een-energiereferentiekader\"<\/a><\/p>\n

Online informatie over energiebesparing binnen handbereik<\/h4>\n

Vereenvoudig het proces van energiebesparing door de consument besparingsopties op natuurlijke momenten aan te bieden. Voorbeelden kunnen bijvoorbeeld zijn:<\/p>\n