{"id":123153,"date":"2017-06-14T00:01:03","date_gmt":"2017-06-13T22:01:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.olino.org\/?p=123153"},"modified":"2017-06-17T20:11:35","modified_gmt":"2017-06-17T18:11:35","slug":"sahara-de-grote-controverse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/articles\/2017\/06\/14\/sahara-de-grote-controverse\/","title":{"rendered":"SAHARA: De Grote Controverse"},"content":{"rendered":"

\"complete<\/a>De Sahara is groot. Dat maakt elke controverse erover bij voorbaat ook groot. Zo’n 10.000 jaar geleden was de Sahara groen. In Tassili n’Ajjer in de woestijn van Algerije zijn zo’n 15.000 grottekeningen te vinden van antilopen, krokodillen en andere kuddes.
\n<\/p>\n

\"Slapende<\/a>
Slapende antilope, muurtekening in Algerije<\/figcaption><\/figure>\n

De heersende theorie legt de oorzaak van de verwoestijning bij de drie Milankovi\u0107 cycli. Milutin Milankovi\u0107 was een Servische wiskundige die in 1920 zijn theorie opstelde over de cycli van de aarde anders dan de cycli van dag een jaar. De eerste cyclus is die van excentriciteit en heeft een periode van ongeveer 100.000 jaar. De baan van de aarde varieert tussen bijna circulair en ellipsvormig:<\/p>\n

\"Milankovic<\/a>
Excentriek, afwijking van de cirkel (overdreven)<\/figcaption><\/figure>\n

In het geval de baan een ellips is, gaat de aarde dicht bij de zon sneller en ver weg van de zon langzamer. Het resultaat is dat er in totaal minder zonlicht wordt ontvangen in vergelijking met een circulaire baan.<\/p>\n

Het tweede effect is de obliquiteit, oftewel de hoek van de aarde op het vlak met de zon. Deze varieert tussen 22,1\u00b0 en 24,5\u00b0 in een periode van ongeveer 41.000 jaar:<\/p>\n

\"Milankovic<\/a>
Obliquiteit<\/figcaption><\/figure>\n

Bij een grotere hoek is er een groter verschil tussen zomer en winter.
\nTenslotte is er precessie met een periode van 25.771 jaar. Dit is de tollende beweging van de aarde:<\/p>\n

\"Milankovic<\/a>
Precessie<\/figcaption><\/figure>\n

De effecten van precessie gaan samen met de excentriciteit. Als de aarde een perfecte cirkel beschrijft, dan is er geen effect van zonneschijn op de aarde ten gevolge van precessie. Als de aarde echter een ellips beschrijft, dan maakt het verschil in welk deel van het jaar de aarde het dichtst bij de zon staat. Als dat in december is dan is er een relatief milde winter en zomer op het noordelijk halfrond en een strenge zomer en winter op het zuidelijk halfrond. Is dat in juni, dan is dat omgekeerd. Precessie doet dat langzaam veranderen.<\/p>\n

De alternatieve verklaring<\/h3>\n

De theorie dat de Milankovi\u0107 cycli (en dan met name de excentriciteit) een grote invloed op ons klimaat hebben en de drijvende kracht zijn achter de ijstijden, is algemeen aanvaard. Dat wil niet zeggen dat het elke verandering verklaart en de milieu archeoloog David Wright stelt dat het mogelijk is dat de mens een bepalende rol heeft gespeeld bij de verwoestijning van de Sahara. De natuur in die gebieden is veel kwetsbaarder en door het laten grazen van vee zou de vegetatie achteruit zijn gegaan. Vervolgens trok de mens verder en werd dit proces herhaald en zo ontstond de Sahara zoals we het nu kennen. De mensen trokken vervolgens richting de Nijl om daar de beschaving van de oude Egyptenaren op te bouwen.<\/p>\n

Als dat waar zou zijn, dan zou dat een schokkend feit zijn. Het zou de grootste milieuramp van de mensheid zijn, eentje die met het blote oog van de maan te zien is. De besmette zone rond Tsjernobyl zou slechts een hoekje in dit rampgebied vormen.<\/p>\n

Tegelijkertijd biedt dit perspectief, het betekent immers dat het weer groen maken van de Sahara niet bij voorbaat onmogelijk is.<\/p>\n

Veel van deze theorie is onzeker, het gaat daarom te ver om te zeggen dat het inderdaad zo is. In dit artikel zal met behulp van drie vragen een aantal aspecten nader worden bekeken.<\/p>\n

Vraag 1, veroorzaakten vroege beschavingen blijvende impact op de natuur?<\/h3>\n

Onder het grote publiek heerst nog weleens de misvatting dat ontbossing en landdegradatie iets van de afgelopen paar eeuwen is, als onderdeel van de industri\u00eble revolutie. In de wetenschap is echter de consensus dat deze ontwikkelingen zich al veel eerde afspeelden tot in de oudheid. Gebieden in het Midden-Oosten, bijvoorbeeld in Syri\u00eb, waren in de tijd van de Bijbel veel vruchtbaarder dan nu. De kolonisatie van Noord- en Zuid-Amerika en delen van Afrika, ten tijde van voor de stoommachine leiden al tot erosie.<\/p>\n

Heel treffend is wat Plato zo’n 2400 jaar geleden schreef in de Critias:<\/h4>\n

Wat er nu is overgebleven, is, vergeleken bij hoe het vroeger was, als het geraamte van een ziek lichaam, omdat de vruchtbare en vette aarde overal afgebrokkeld is, zoals dat bij kleine eilanden gebeurt, en alleen het kale skelet van het land overgebleven is.<\/p>\n

Doch in die tijd was het land nog ongeschonden en het bergland bestond uit vruchtbare heuvels. Op de plaats die men nu de woestijn noemt, waren toen vlakten van vruchtbare aarde en veel bosrijke bergen, waarvan de sporen zelfs nu nog zichtbaar zijn. Er zijn namelijk bergen die nu alleen nog maar voedsel voor bijen leveren, maar waarop nog niet zo lang geleden bomen werden geveld. De balken die hiervan gemaakt werden om de grootste bouwwerken te overkappen, zijn nu nog in goede staat. Bovendien waren er vele hoge vruchtbomen en het land leverde overvloedig voedsel voor de kudden.<\/p>\n

Ook werd het land verrijkt door het water dat jaarlijks als regen uit de hemel viel en dat niet verloren ging, zoals nu gebeurt doordat het van de kale grond in zee vloeit. Daar er toen veel grond was om het water op te nemen en de klei in staat was het vast te houden en op te slaan, kon het water vanaf de hoger gelegen plaatsen naar beneden in de bekkens vloeien vanwaar het alle plaatsen rijkelijk van bronnen en stromen voorzag.<\/p><\/blockquote>\n

In de Critias wordt onder andere over Atlantis verteld en bovenstaand stuk is waarschijnlijk fictief in plaats en tijd. Plato beschrijft echter accuraat de gevolgen van landdegradatie, erosie en het proces waarbij regen wegvloeit in plaats dat de grond het opneemt. Plato had dit niet zo kunnen opschrijven als dit niet in zijn tijd zich al afspeelde.<\/p>\n

Men zou zelf nog een stapje verder kunnen gaan en zeggen dat de ergste vormen van landdegradatie voortkomen uit een arme niet ontwikkelde bevolking. Een belangrijke oorzaak van ontbossing is de behoefte van hout om op te koken. Een moderne maatschappij heeft beschikking over andere energiebronnen en heeft de ruimte om herbebossingsmaatregelen te nemen.<\/p>\n

Vraag 2, kan de natuur actief en blijvend veranderd worden?<\/h3>\n

In de discussies over het klimaat wordt vaak terloops gesteld dat bij een bepaald klimaat een bepaalde hoeveelheid vegetatie hoort. Verandering van klimaat betekent verandering van vegetatie en dat zou niet of nauwelijks te be\u00efnvloeden zijn, oftewel een fatalistische houding. Als men echter de ernstige vormen van landdegradatie door de mens erkent, dan is dat tegelijkertijd de erkenning dat klimaat niet alles bepalend is. Ook kan men dan gaan denken in hoeverre de degradatie omkeerbaar is.<\/p>\n

Na de Korea oorlog heeft Zuid-Korea een groot programma opgezet om de bomen in het land weer terug te krijgen. Wat duidelijk wordt in het volgende filmpje:
\n