{"id":138,"date":"2007-12-28T13:50:00","date_gmt":"2007-12-28T11:50:00","guid":{"rendered":"urn:uuid:{a.guid}"},"modified":"2010-12-18T14:36:06","modified_gmt":"2010-12-18T13:36:06","slug":"windmolens-feiten-en-ficties","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/articles\/2007\/12\/28\/windmolens-feiten-en-ficties\/","title":{"rendered":"Windmolens, feiten en ficties"},"content":{"rendered":"

Recent werd ik door een kennis gewezen op een document van de heer Ir. J. A. Halkema met de titel “Windmolens, feiten en ficties”. Ondanks dat dit verhaal al gepubliceerd is in 2002, en logischerwijs verouderde informatie bevat, wordt het nog door veel wind-energie tegenhangers gebruikt als bewijs dat wind-energie nooit kan werken. Na het doorlezen van het document viel het me op dat er tussen de vele waarheden ook (on)bewust een aantal onwaarheden zitten. Vandaar dat het me wel interessant leek om dit verhaal eens grondig te analyseren en te kijken of de bewering overeenkomen met de werkelijke getallen. <\/p>\n

\"\/wp-content\/uploads\/2008\/articles\/windmolens-feiten-en-fictie-egmond-100px.jpg\"<\/a><\/p>\n

<\/p>\n

Het document<\/h2>\n

Het originele document<\/a> is op vele plaatsen te vinden op internet. Het is opvallend dat vele tegenstanders van windenergie, zoals het Nationaal Kritisch Platform Windenergie<\/a>, dit document gebruiken om aan te tonen dat windenergie niet kan werken. Het document is ook in een Engelstalige uitvoering<\/a> te vinden. <\/p>\n

De analyse<\/h2>\n

Ik zal proberen om zo objectief mogelijk de verschillende beweringen van de heer Halkema te staven met de werkelijke getallen. De getallen die ik noem zijn via een berekeningen of via bronvermeldingen te achterhalen. Het gaat hier niet om meningen maar om feiten. Ik heb het volledige document in stukken geknipt zonder iets weg te laten. Elk stuk probeer ik afzonderlijk te analyseren en te staven met de bijbehorende getallen.<\/p>\n

Windmolens, feiten en ficties<\/h2>\n
\n

Door Ir. J. A. Halkema
\n Publicatiedatum: 1-2-2002
\n 1-2-200201-02-2002 <\/p>\n

Hans Halkema studeerde elektrotechniek aan de toenmalige Technische Hogeschool in Delft. Dertig jaar lang werkte hij bij Brown Boveri Nederland, thans abb, in de energietechniek, -opwekking en -distributie. Als directielid was hij er verantwoordelijk voor verkoop, ontwerp, fabricage en montage.
\n Het boek is in die ene zin op de allereerste bladzijde samen te vatten, namelijk dat door het achterhouden van wezenlijke gegevens de bedoeling van de bevorderaars duidelijk wordt: men wil het publiek misleiden.
\n Hoe doelmatig is een windmolen?
\n Halkema: Een windmolen is tegenwoordig vaak een zeer ingenieuze machine, maar hij moet zijn energie halen uit een energie-arm en vluchtig medium, 1,22 kg\/m3, dat zich bij windkracht 7 met slechts 54 km\/uur voortbeweegt. Tot overmaat van ramp is zijn vermogen evenredig met de derde macht van de windsnelheid, wat wil zeggen dat die bij halve snelheid daalt tot 1\/2 x 1\/2 x 1\/2 ofwel 12 procent en bij een-derde tot minder dan 4 procent, waardoor een groot aantal dagen per jaar helemaal geen stroom opgewekt zal worden. Bij de aanschaf moet echter voor zijn maximale vermogen betaald worden. <\/p>\n<\/blockquote>\n

Bij de aanschaf wordt op basis van de specificatie van de windmolen en de gekozen lokatie berekend hoeveel elektriciteit kWh deze op jaarbasis gaat opleveren. Je betaald dus niet voor het vermogen, maar voor de daadwerkelijke opbrengst.<\/p>\n

In een voorbeeld hiervan is de Amstelvogel windturbine<\/a> van de windc\u00f6operatie de windvogel. Deze molen is in 2005 aangeschaft door de leden. Bij het aanvragen van de offerte is ingeschat dat de 2 MW molen op deze lokatie op jaarbasis ongeveer 4 miljoen kWh zou opleveren. Nu de molen al een tijdje draait blijkt dat dit zelfs iets hoger is. De werkelijke opbrengst was in 2006 ongeveer 4,4 miljoen kWh.<\/p>\n

\n

Een ander zwak punt van windenergie is, dat er alleen bij windkrachten tussen 4 en 7 \u00e0 8 Beaufort stroom opgewekt zal worden. Boven deze windsterkte gaat een molen buiten bedrijf.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Een moderne windturbine zoals een enercon E82<\/a> begint energie te leveren vanaf een windsnelheid van ongeveer 3 m\/s (windkracht 2<\/a>). Moderne windmolens hebben een cut-out speed (dan stoppen ze met leveren) vanaf 25 m\/s (zware storm windkracht 10).<\/p>\n

\n

Een forse windmolen zal derhalve niet m\u00e9\u00e9r vermogen opleveren dan de motor van een middenklasse-auto of, niet zelden, een redelijk grote motorfiets kan opbrengen. Ik denk dat de voorstanders ook dit nooit zullen vertellen.<\/p>\n<\/blockquote>\n

De grootste windturbines<\/a> van nu hebben een vermogen van 6 MW<\/p>\n

Een gemiddeld personen auto van 100 pk heeft een vermogen van 75 kW. De molen levert dus 6000\/75= 80 keer zoveel vermogen.<\/p>\n

\n

De offici\u00eble cijfers staan in mijn boek: het effectieve vermogen, dus de productiefactor maal het ge\u00efnstalleerde vermogen, van 36 windparken met 442 turbines in het jaar 1997 bedroeg slechts 28040 kilowattjaar ofwel 16 procent. De productiefactor geeft in procenten van het maximale vermogen het gemiddelde vermogen aan waarmee geproduceerd wordt. Hij varieert in Nederland, afhankelijk van de standplaats, tussen de 20 en 25 procent met een enkele uitschieter naar 28.
\n Onze windmolens zijn dus maar voor \u00e9\u00e9n-vijfde deel van hun Vermogen effectief werkzaam en vaak voor nog minder.<\/p>\n<\/blockquote>\n

De productiefactor (het percentage waarin de molen zijn maximale vermogen opwekt) ligt bij moderne windturbines op zee rond de 37%, op land ligt dit rond de 25%. Bron: WSH<\/a><\/p>\n

In Nederland staan in de Noordzee momenteel 36 windmolens met een totaal vermogen van 108 MW die gezamenlijk jaarlijks 350 miljoen kWh opwekken. Bron: WSH<\/a><\/p>\n

\n

In 2010 moeten 80 windmolens in het Rijmondgebied 120 megawatt leveren. Dat klinkt indrukwekkend, maar effectief zal dat slechts 24 MW zijn. Voor dit project schermt men echter, zie nrc Handelsblad van 15 januari jl, met groene stroom voor bijna 100.000 huishoudens. Jammer alleen, dat zo\u2019n \u00abhuishouden\u00bb geen enkele technische waarde aangeeft, waardoor dat nooit de controleren zal zijn.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Vandaag de dag is precies bekend hoeveel een gemiddeld Nederlands huishouden van 2,4 personen op jaarbasis verbruikt. Dit is 3346 kWh\/jaar (bron: milieu centraal<\/a>). Hiermee kun je dus gaan rekenen en kijken hoeveel huishoudens van elektriciteit kunnen worden voorzien als je windmolens gaat inzetten. Dit is ook gedaan voor de 80 windmolens in het Rijnmondgebied. <\/p>\n

\n

Bovendien heeft een gemeenschap nog ook bedrijven, instellingen, tankstations, polder- en rioolbemaling.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Volgens getallen uit 2005<\/a> (recenter heb ik niet gevonden) zit de verhouding als volgt in elkaar.
\nVan het totale elektriciteit verbruik in 2005 van 114 miljard kWh wordt 35% gebruikt door de industrie, 21% door de huishoudens, 1,4% door de transport sector en 42% overige (inclusief energie bedrijven). <\/p>\n

\n

Ook minister Jorritsma is sterk in het door elkaar haspelen van maximale en effectieve vermogens. Zij schreef mij eens dat die gelijkstelling ingeburgerd en handzaam is en daarmee bedondert ze ons dus. Een laatste aspect is het onderhoud. In het MER-rapport van het project Delfzijl-Zuidoost spreekt men van twee tot twaalf revisiebeurten per jaar per windmolen. Wanneer wekken die dingen dan stroom op?
\n Hoeveel energie kan men in Nederland met een flinke windmolen opwekken?
\n Halkema: Nog geen tienduizendste deel van wat \u00e9\u00e9n redelijk grote machine in een elektrische centrale kan presteren. De betrekkelijk kleine kerncentrale van Borsele kan, zonder enige CO2-uitstoot, evenveel energie produceren als 7250 grote windmolens van 600 kW. <\/p>\n<\/blockquote>\n

Op dit moment hebben we in Nederland 1889 wind turbines staan die samen ruim 3.8 miljard kWh opleveren. Dit is is goed voor 3,3 % van de volledige Nederlandse stroom behoefte. Bron: WSH<\/a><\/p>\n

De productie van de kerncentrale Borsele is 3.572 GWh per jaar. Momenteel wordt er dus meer elektriciteit opgewekt met wind-energie dan in de kerncentrale van Borsele.
\nAls we kijken naar de nieuwste generatie windmolens van 6 MW die jaarlijks meer dan 18 miljoen kWh opwekken dan hebben we 199 windturbines van dit type nodig om een kerncentrale als Borsele te vervangen. <\/p>\n

Een kerncentrale heeft wel degelijk CO2<\/sub> uitstoot als je de totale nucleaire cyclus<\/a> meeneemt. De hoeveelheid CO2 productie is sterk afhankelijk hoe rijk de uranium erts is die gebruikt wordt in de kerncentrale. Hoe lager het percentage uranium in de erts, hoe hoger de CO2 uitstoot. In het meest gunstige geval, waarbij men uranium erts gebruikt met een zeer hoog uranium gehalte, dan produceert een kerncentrale 33% van de hoeveelheid CO2 van een gas-centrale, oftewel 133 gram CO2 \/ KWh.<\/p>\n

\n

Sluiting zou dus buitengewoon onverstandig zijn. Logischerwijze zou men dan ook de invoer van atoomstroom uit Belgi\u00eb en Frankrijk moeten stoppen \u00e8n politieke druk op die landen uitoefenen om hun kerncentrales te sluiten. Nederland handelt hier zeer hypocriet. Verder was de toename van het verbruik in 1997 ten opzichte van 1996 301 MW-jaar; dat vergt de extra inzet van een redelijk grote turbine \u00f3f 2500 windmolens \u2013 dat zijn er zeven per dag ! \u2013 met een ruimtebeslag van circa 6000 hectare, jaar in jaar uit. Lijkt u dat re\u00ebel? Zijn we nu \u00e9cht stapelgek geworden?\u2019<\/p>\n<\/blockquote>\n

Afgelopen jaar is er in Nederland 188 MW aan windvermogen bijgekomen. Het jaar ervoor 338 MW. Dit zijn lage getallen vergeleken met bijvoorbeeld Duitsland die in 1700 MW heeft bijgeplaatst in 2007. Bron: WSH<\/a><\/p>\n

\n

Waar komt het idee dan vandaan?
\n Halkema: Als gevolg van het klimaatverdrag van Kyoto van 1997 moet het aandeel van duurzame energie in ons land groeien naar 5 procent in 2010 en 10 procent van het totaal in 2020, maar volgens het ECN is dat bij het huidige beleid volgens het \u00abbest guess-scenario\u00bb 3,7 respectievelijk 5,4 procent.
\n Van het totale Nederlandse energieverbruik wordt overigens maar iets meer dan 10 procent gebruikt voor de opwekking van elektriciteit. Het totale gebruik was in 1997 circa 9. 132 MW-jaar, waarvan het opwekkingsrendement ongeveer 44 procent was. Zelfs duizend behoorlijke windmolens van 600 kW per stuk produceren met een gemiddelde productiefactor van 0,20 met elkaar slechts 120 MW per jaar ofwel 1,3 procent van ons jaarlijkse gebruik aan elektriciteit. <\/p>\n<\/blockquote>\n

In Nederland produceren de 1.889 windturbines met een totaal opgesteld vermogen van 1.747.000 kiloWatt (1.747 Megawatt) ruim 3,8 miljard kiloWattuur in een jaar met gemiddeld windaanbod. Dat is goed voor 3,3% van de totale Nederlandse stroombehoefte. Duitsland zit momenteel op 8% en Denemarken zit op 20%. Dit geeft alleen maar hoe slecht wij het in Nederland doen ten opzichte van andere landen in Europa. Bron: WSH<\/a><\/p>\n

\n

Minder dan \u00e9\u00e9n-duizendste deel van het totale energiegebruik van Nederland. <\/p>\n<\/blockquote>\n

Het is natuurlijk vreemd om het begrip energie verbruik erbij te gaan halen. Dan ga je ook over de verwarming praten van huizen en bedrijven (gas), transport (olie, benzine, gas, diesel), etc.. Dit heeft niets met elektriciteit opwekking te maken. Kerncentrales, gas -en kolencentrales zorgen, met uitzondering van kleinschalige stadsverwarming, ook niet voor onze energie voorziening.<\/p>\n

\n

Nu bedraagt de uitstoot uit natuurlijke CO2-bronnen 95 tot 97 procent van het totaal en die door de mens dus 3 tot 5. <\/p>\n<\/blockquote>\n

De mens is inderdaad “maar” verantwoordelijk voor de uitstoot van CO2<\/sub> van 3-5 procent per jaar. Echter bij de uitstoot van natuurlijke bronnen is de uitstoot in evenwicht. Die 97% die ze uitstoten wordt ook weer opgenomen. Netto komt er dus niets bij. De mens daar en tegen produceert jaarlijks zeg 3%. Maar dat al 50 jaar lang. Dat wil zeggen dat de mens 1,03^50 = 438 % heeft bijgedragen aan de CO2<\/sub> productie.<\/p>\n

\n

Het is ondenkbaar dat Nederland door de plaatsing van windmolens daarop enige invloed kan uitoefenen.<\/p>\n<\/blockquote>\n

In het recent rapport “Duurzame energie in Nederland”<\/a> van het Centraal Bureau van de Statistiek (cbs.nl) is te vinden dat we in door het toepassen van duurzame energie in 2006 ongeveer 6165 kton aan CO2<\/sub> productie hebben voorkomen. Dit is 3,6% reductie op de totale CO2<\/sub> emissie van Nederland. De bijdrage van windenergie hierin is 25%.<\/p>\n

\n

Het is bovendien de vraag, of de toenemende uitstoot van CO2 oorzaak of gevolg is van temperatuurstijgingen; die kan ook veroorzaakt worden door de al jaren durende verhoogde activiteit van de zon. Al die miljoenen kunnen beter besteed worden aan doelmatiger vormen van \u00abduurzame energie\u00bb. Ik wijdde daaraan een hoofdstuk.<\/p>\n<\/blockquote>\n

In het IPCC rapport van 2007 onderschrijven duizenden wetenschappers dat climate change daadwerkelijk plaatsvind. Er zijn inderdaad een paar sceptici die dit tegenspreken. Recent is ontdekt dat deze groep van sceptici gesponsord<\/a> wordt door de grote olie maatschappijen zoals Exxon.<\/p>\n

\n

Hoe haalbaar zijn Noordzeemolens?
\n Halkema: Die zullen een wat hogere productiefactor hebben dan landmolens, maar ze zullen ook nog veel duurder worden. <\/p>\n<\/blockquote>\n

In opdracht van de Sociaal Economische Raad (SER) is door ECN onderzoek gedaan naar kernenergie. In het rapport ‘Fact Finding Kernenergie’<\/a> wordt kernenergie vergeleken met een aantal andere energiebronnen, waaronder windenergie. Hoewel de uitkomsten van deze vergelijkingen ‘met de nodige voorzichtigheid’ bekeken moeten worden, valt de sterke positie van windenergie op land op.<\/p>\n

In prijs zijn wind op land (tussen de 4,1 en 8,4 cent per kWh) en kernenergie (tussen de 3,1 en 8 cent) vergelijkbaar. Kolen (2-5,6 cent) en gas (3,4-6,6 cent) zijn goedkoper. Maar dat wijzigt fors als de maatschappelijke kosten (de ‘externe kosten’) worden meegerekend. Voor wind zijn die verreweg het laagste van alle onderzochte energiebronnen. Windenergie is dan vergelijkbaar met gasgestookte centrales (wind op land tussen 4,2 en 8,6 cent; gas 4,4 tot 10,6 cent). De totale kosten van elektriciteit uit kolencentrales (tussen 4 en 20,6 cent) en kernenergie (tussen 5,6 en 15 cent) kunnen alles meerekenend hoger uitvallen. Windenergie heeft nog een ander groot voordeel: de laagste uitstoot van CO2: 6 tot 23 gram per kWh. Ter vergelijk: kolen 815-1.153 gram, gas 362-622 gram, de huidige generatie zonnepanelen 30-100 gram en kernenergie 5-65 gram. Bij kolen en gas gaat het dan om centrales z\u00f3nder CO2-opslag. Maar om die opslag te regelen, zullen de relatief lage kosten van kolen en gas stijgen.<\/p>\n

\n

Hoe die dingen regelmatig onderhouden moeten worden is mij een raadsel. Daarbij slaan de Von M\u00fcnchhausen-verhalen van prof. Saris van het ECN in het Technisch Weekblad alles: een \u00abstroomakker\u00bb met 81.000 molens waarvan er om de 46 seconden \u00e9\u00e9n moet worden nagezien<\/p>\n<\/blockquote>\n

De meeste windturbines krijgen twee maal per jaar een servicebeurt van 2 dagen. Stilstand door storingen komt ook zelden voor. Gemiddeld staan windturbines door storingen en onderhoud 2% van de tijd (7 dagen per jaar) stil. We zeggen ook wel dat dan de beschikbaarheid (availibility) 98% is. Bron: WSH<\/a><\/p>\n

\n

, die onmogelijk onderling elektrisch kunnen worden verbonden en wier immens maximaal vermogen met geen mogelijkheid aan het Europese net kan worden aangesloten. Met dergelijke onzin worden hordes mensen om de tuin geleid. Op een brief aan ECN om technische uitleg kreeg ik taal noch teken. Verbaast mij niets.\u2019<\/p>\n<\/blockquote>\n

In het “Connect 6000 rapport”<\/a> is te vinden hoe men de geplande 6000 MW aan windenergie kan aansluiten op het bestaande elektriciteit net. De eerstkomende jaren kan uitgaande van een verder gelijkblijvende vermogensvraag en vermogensaanbod, zonder verdere uitbreiding van het net op land 3.000 tot 3.500 MW worden
\naangesloten. Het betreft hier tussen de 1.000 – 1.500 MW op 150 kV-net en ca. 2.000 MW op Beverwijk en Maasvlakte. Het huidige landnet moet in elk geval worden verzwaard om 5.000 MW of meer te kunnen aansluiten. Door KEMA is ingeschat dat met de voorbereiding en uitvoering ervan een investering van ca. \u20ac 300 miljoen en een doorlooptijd van 9 – 14,5 jaar is gemoeid. Als de kosten van netverzwaring worden versleuteld in het landelijke basistransporttarief, dan leidt dit tot een verhoging van de elektriciteitsprijs van ca. \u20ac 0,0002 per kiloWattuur. <\/p>\n

Conclusie<\/h2>\n

De conclusie laat ik aan de lezer over….<\/p>\n

Bronnen:<\/h2>\n