{"id":41,"date":"2006-10-15T18:42:00","date_gmt":"2006-10-15T16:42:00","guid":{"rendered":"urn:uuid:{a.guid}"},"modified":"2006-10-15T18:42:00","modified_gmt":"2006-10-15T16:42:00","slug":"elektriciteitsopslag","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/articles\/2006\/10\/15\/elektriciteitsopslag\/","title":{"rendered":"Elektriciteitsopslag in Nederland"},"content":{"rendered":"

Is dat er wel? Of kan het gecree\u00ebrd worden? Het programma Nieuwe Energie Onderzoek van Senternovem gaf het Utrecht Centrum voor Energieonderzoek de opdracht dit uit te zoeken. Het eindverslag onderzoekt of elektriciteitsopslag op termijn een belangrijke bijdrage kan leveren aan een duurzame energievoorziening. Dit voor drie toepassingsgebieden: <\/p>\n

    \n
  1. netgekoppelde opslagsystemen<\/li>\n
  2. autonome opslagsystemen<\/li>\n
  3. elektriciteitsopslag in voertuigen<\/li>\n<\/ol>\n

    \"\/wp-content\/uploads\/2008\/articles\/opslag_elektriciteit_redox_flowcell_thumbnail.png\"<\/a><\/p>\n

    <\/p>\n

    <\/p>\n

    Classificatie van beschikbare middelen<\/h2>\n

    Sommige systemen zijn typisch bedoeld om in korte tijd veel vermogen te leveren, zoals vliegwielen en condensatoren, andere systemen kunnen uren lang een bepaald vermogen leveren, zoals pompaccumulatie centrales en perslucht systemen.
    \nZie hier een plaatje met vele voorbeelden uitgezet op de assen ontlaadtijd (y-as) en vermogen (x-as).
    \n\"Plaatje
    \n(Bron: Electricity Storage Association)<\/em> <\/p>\n

    De verschillende energieopsties worden goed uitgelegd in het eindverslag<\/a>, zie daarvoor pagina’s 9, 10 en 11. Zeker een aanrader.<\/p>\n

    Er zijn bovendien nog andere manieren om opslagsystemen te karakteriseren, zoals het stilstandverlies indien er niet wordt geladen of ontladen (die is bij sommige vliegwielen vrij groot), het rendement van een volledige laad en ontlaad cyclus, het aantal cycli in de totale levensduur van het systeem, enz. Een globaal overzicht van de karakteristieken van de verschillende opslagsystemen is in deze tabel weergegeven (zie ook het rapport, pagina 8).<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    opslagsysteem<\/th>\ncapaciteit<\/th>\nlevensduur<\/th>\nzelf-ontlading<\/th>\nrendement cyclus<\/th>\ntypische ontlaadtijd<\/th>\nkosten<\/th>\n<\/tr>\n
    eenheid<\/td>\nkWh<\/td>\ncycli<\/td>\n%\/mnd<\/td>\n%<\/td>\nuur<\/td>\n\u20ac\/kWh<\/td>\n<\/tr>\n
    Lood-zuur batterij<\/td>\n1-40k<\/td>\n200-1200<\/td>\n2-5<\/td>\n75-80<\/td>\n0,5-5<\/td>\n200-900<\/td>\n<\/tr>\n
    NiMH & NiCd batterij<\/td>\n1-40k<\/td>\n1k-3k<\/td>\n0,5-2<\/td>\n60-70<\/td>\n0,2-1<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Lithium batterij<\/td>\n15<\/td>\n3k-5k<\/td>\n1<\/td>\n95<\/td>\n0,5<\/td>\n500-2500<\/td>\n<\/tr>\n
    NaS batterij<\/td>\n1-50k<\/td>\n1k-4k<\/td>\nGeen<\/td>\n80-85<\/td>\n8<\/td>\n225-400<\/td>\n<\/tr>\n
    Zink-Bromide batterij<\/td>\n50-500<\/td>\n1k<\/td>\nGeen<\/td>\n65-75<\/td>\n0,5-3<\/td>\n1500<\/td>\n<\/tr>\n
    Vanadium flow batterij<\/td>\n50-2k<\/td>\n5k-12k<\/td>\nGeen<\/td>\n80-87<\/td>\n1-8<\/td>\n100-500<\/td>\n<\/tr>\n
    Regenesys flow batterij<\/td>\n120k<\/td>\n1k5-3k<\/td>\nGeen<\/td>\n70-85<\/td>\n1-8<\/td>\n600-3k<\/td>\n<\/tr>\n
    Metaal-lucht batterij<\/td>\n1-10<\/sup><\/td>\n100<\/td>\n7-10<\/td>\n40-50<\/td>\n1-8<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    CAES<\/td>\n-3M<\/sup><\/td>\n10-tallen jr<\/td>\nGeen<\/td>\n50-80<\/td>\nuren<\/td>\n30-115<\/td>\n<\/tr>\n
    Pomp accumulatie<\/td>\n-100M<\/td>\n10-tallen jr<\/td>\nGeen<\/td>\n70-85<\/td>\nuren<\/td>\n3,5<\/td>\n<\/tr>\n
    Vliegwielen<\/td>\n1-10<\/td>\n105<\/sup>-107<\/sup><\/td>\nNB: 30-40\/uur<\/td>\n90<\/td>\nNB: sec-min<\/td>\n1500<\/td>\n<\/tr>\n
    Supercondensatoren<\/td>\n1-100<\/td>\n105<\/sup>-107<\/sup><\/td>\n20-30<\/td>\n90<\/td>\nNB: sec<\/td>\n10k<\/td>\n<\/tr>\n
    SMES<\/td>\n0,1-3<\/td>\n10-tallen jr<\/td>\n<1<\/td>\n95<\/td>\nNB: sec<\/td>\n300-2k<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

    Met SMES wordt Superconducting Magnetic Energy Storage bedoeld, oftewel opslag in supergeleidende spoelen. Met CAES wordt Compressed Air Energy Storage bedoeld, het opslaan van lucht onder grote druk in grote (ondergrondse) reservoirs<\/em><\/p>\n

    <\/p>\n

    Mogelijkheden voor opslagsystemen<\/h2>\n

    Alle genoemde voorbeelden in opgenschouw nemend, komt het rapport tot de volgende tabel, waaruit blijkt dat er vooral ontwikkeling zit in het toepassingsgebied: “Netgekoppelde systemen”.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    toepassingsgebied<\/th>\ntype opslag<\/th>\nRol (heden)<\/th>\nRol (toekomst)<\/th>\n<\/tr>\n
    Netgekoppelde systemen<\/td>\nPomp accumulatie<\/td>\n\n
      \n
    • Balans handhaving<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n
    		\n
      \n
    • Balans handhaving<\/li>\n
    • Inpassing duurzame bronnen<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    <\/td>\nCAES<\/td>\n\n
      \n
    • Balans handhaving (twee systemen)<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n
    		\n
      \n
    • Balans handhaving<\/li>\n
    • Inpassing duurzame bronnen<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    <\/td>\nFlow batterijen<\/td>\n<\/td>\n\n
      \n
    • Leveringszekerheid<\/li>\n
    • Balans handhaving<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    <\/td>\nAccu’s<\/td>\nLeveringszekerheid (UPS)<\/td>\nLeveringszekerheid (UPS)<\/td>\n<\/tr>\n
    <\/td>\nSMES<\/td>\n<\/td>\nSpanningskwaliteit<\/td>\n<\/tr>\n
    <\/td>\nVliegwielen<\/td>\nLeveringszekerheid (UPS)<\/td>\nLeveringszekerheid (UPS)<\/td>\n<\/tr>\n
    Autonome systemen<\/td>\nBatterijen en Accu’s<\/td>\n\n
      \n
    • Draagbare systemen<\/li>\n
    • Afgelegen systemen<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n
    		\n
      \n
    • Draagbare systemen<\/li>\n
    • Afgelegen systemen<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    Systemen in voertuigen<\/td>\nAccu’s<\/td>\n\n
      \n
    • Starten voertuigen<\/li>\n
    • Alternatieve aandrijving<\/li>\n
    • Brandstofbesparing (hybride voertuigen)<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n
    		\n
      \n
    • Starten voertuigen<\/li>\n
    • Alternatieve aandrijving<\/li>\n
    • Brandstofbesparing (hybride voertuigen)<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n
    <\/td>\nVliegwielen<\/td>\n<\/td>\nBrandstofbesparing (openbaar vervoer)<\/td>\n<\/tr>\n
    <\/td>\nWaterstof<\/td>\n<\/td>\nAlternatieve energiedrager<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

    Uit een studie van DTI in 2004<\/a> wordt onderstaande figuur overgenomen, waarin de ontwikkelingsfase van de verschillende technologie\u00ebn wordt geschetst als functie van hun vermogensrange en bijbehorende toepassingsgebied.
    \n\"Plaatje
    \nBron,     DTI<\/a>.<\/em> <\/p>\n

    Grootschalige netgekoppelde systemen<\/strong>
    \nUit beide overzichten blijkt dat voor grootschalige netgekoppelde toepassingen (> 100 MW) op dit moment in feite alleen pompaccumulatie systemen beschikbaar zijn, en twee samengeperste lucht systemen. In de toekomst kunnen de laatste een groter aandeel in de markt verwerven, met name indien de     adiabatische<\/a> geavanceerde opslag (AA-CAES) verder
    \nontwikkeld wordt, met zijn hogere rendement.<\/p>\n

    Middelgrote netgekoppelde systemen<\/strong>
    \nVoor middelgrote systemen (0,1-10 MW) zijn batterijen (loodzuur en NiCd) nog steeds superieur, maar bieden redox flow batterijen mogelijkheden. Voor kortdurende vermogenssteun in deze range zijn er vliegwielsystemen commercieel beschikbaar en ook SMES systemen.<\/p>\n

    Kleine netgekoppelde systemen<\/strong>
    \nVoor de kleinere opslagsystemen (10-100 kW) zijn de Ni-MH en Li-ion batterijen aan een grote opmars begonnen, met name voor voertuigtoepassingen. Vliegwielen kunnen bij trams en bussen een rol spelen. Waterstofopslag bevindt zich nog in het stadium van fundamenteel onderzoek.<\/p>\n

    Kleinste netgekoppelde systemen<\/strong>
    \nVoor de kleinste opslagsystemen (< 1kW) zijn de Ni-MH en Li-ion systemen superieur. In gevallen met hoge vermogensvraag van korte duur zijn supercondensatoren beschikbaar. Op deze website staat     een artikel over supercondensatoren<\/a>, en wel eentje in ontwikkeling, die wanneer deze bewaarheid wordt, een goede mogelijkheid geeft tot opslag van energie, centraal bij windmolenparken danwel gedistribueerd (eentje in iedere meterkast).<\/p>\n

    <\/p>\n

    Bijdrage aan de duurzame energiehuishouding<\/h2>\n

    Wat is een duurzame energievoorziening<\/strong>
    \nEen duurzame energievoorziening wordt in dit rapport genoemd een energievoorziening met de volgende kernmerken:<\/p>\n

      \n
    1. schoon (d.w.z. die het globale klimaat niet verslechtert en het lokale klimaat niet verstoort)<\/li>\n
    2. veilig (die geen grote risico\u2019s kent)<\/li>\n
    3. effici\u00ebnt<\/li>\n
    4. betrouwbaar<\/li>\n
    5. betaalbaar<\/li>\n
    6. een lange termijn perspectief kent (dus hoofdzakelijk gebaseerd is op stromingsbronnen)<\/li>\n
    7. acceptabel is voor de samenleving (i.e. de diensten kan leveren die gewenst worden door de lokale bevolking)<\/li>\n
    8. bijdraagt aan werkgelegenheid en industri\u00eble ontwikkeling<\/li>\n
    9. geen \u201clock-in” effecten kent<\/li>\n
    10. bij voorkeur overal op de wereld beschikbaar<\/li>\n<\/ol>\n

      Wat volgens mij mist, en wat wel heel belangrijk is, is dat de energiebalans<\/strong> positief is. Zie ook dit artikel<\/a> erover. Impliciet zit dit wel in punt 6; een lange termijn persepctief. Verder is punt 1, met het niet verstoren van het lokale klimaat, wel subjectief. Een windmolen verstoort volgens de een het lokale klimaat, terwijl een ander aan een ander niveau denkt bij het compleet verwoesten en vervuilen van de omgeving bij het afgraven naar uranium<\/a> in uraniumertsmijnen. Mijn mening over deze lijst is dat er verschillende prioriteiten gelegd moeten worden aan de punten, om werkelijk duurzaam te kunnen zijn. Voor werkelijk duurzaam te leven, is bijvoorbeeld 3 en 5 niet pers\u00e9 van belang, strict genomen 4, 8,9 en 10 ook niet. We zouden ons moeten richten naar werkelijk duurzame oplossingen, die voldoen aan 1, 2, 6, 7 en vooral dus een positieve energiebalans.<\/p>\n

      De bijdrage van netgekoppelde systemen<\/strong>
      \nVerschillende partijen zijn ge\u00efnterviewd, en geven hun visie op de toepassing van opslagsystemen.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
      <\/th>\n<\/th>\n<\/th>\n<\/th>\n<\/tr>\n
      <\/td>\nInstelling\/bedrijf<\/td>\nDirecte bijdrage<\/td>\nIndirecte bijdrage<\/td>\n<\/tr>\n
      Netgekoppelde systemen<\/td>\nKEMA<\/td>\nOpslag is t.z.t. nodig voor inpassing grote windvermogens<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
      <\/td>\nTennet<\/td>\nOpslag is t.z.t. nodig voor inpassing grote windvermogens<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
      <\/td>\nECN<\/td>\n<\/td>\nOpslag voor onbalansmarkt geeft kostenreductie en indirecte bijdrage<\/td>\n<\/tr>\n
      Autonome systemen<\/td>\nPhilips (en TU\/e)<\/td>\n\n
        \n
      • Verlengen levensduur batterijen<\/li>\n
      • minder toxische materialen<\/li>\n
      • verbeteren recycling<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n
      		<\/td>\n<\/tr>\n
      <\/td>\nTU Delft<\/td>\n<\/td>\nOpslag brengt introductie zonne-energie dichterbij<\/td>\n<\/tr>\n
      Voertuigen<\/td>\nCCM<\/a><\/td>\nVliegwielen leveren 10% besparing bij bussen\/trams<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n
      <\/td>\nEcofys<\/td>\n<\/td>\nVerbinding elektriciteitsvoorziening en mobiliteit: duurzame bronnen kunnen straks PHEV auto’s voeden<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

      Noot: PHEV is een Plugin Hybrid Electric Vehicle<\/em><\/p>\n

      De grootste bijdrage van elektrische opslagsystemen is te verwachten in netgekoppelde systemen. Hierbij is de bijdrage van de opslagsystemen aan een duurzame energievoorziening (direct dan wel indirect) het grootst.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Is dat er wel? Of kan het gecree\u00ebrd worden? Het programma Nieuwe Energie Onderzoek van Senternovem gaf het Utrecht Centrum voor Energieonderzoek de opdracht dit uit te zoeken. Het eindverslag onderzoekt of elektriciteitsopslag op termijn een belangrijke bijdrage kan leveren aan een duurzame energievoorziening. Dit voor drie toepassingsgebieden: netgekoppelde opslagsystemen autonome opslagsystemen elektriciteitsopslag in voertuigen<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41"}],"collection":[{"href":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}