{"id":86,"date":"2007-05-20T11:54:00","date_gmt":"2007-05-20T09:54:00","guid":{"rendered":"urn:uuid:{a.guid}"},"modified":"2007-05-20T11:54:00","modified_gmt":"2007-05-20T09:54:00","slug":"ecologische_voetafdruk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/olino.org\/blog\/nl\/articles\/2007\/05\/20\/ecologische_voetafdruk\/","title":{"rendered":"Je Ecologische Voetafdruk"},"content":{"rendered":"

Ik ben de laatste week iets leuks tegengekomen; namelijk een tool om je eigen Ecologische Voetafdruk te berekenen. Hiermee kun je bepalen hoeveel ruimte van de aarde er nodig is om alles te genereren wat jij nodig hebt aan energie en goederen, en om al je afval te verwerken die je genereert. Natuurlijk kun je dit ook doen voor een gemeente of land en ook voor de gehele wereld. Dit is al gedaan en dan blijkt dat we met zijn allen al meer land nodig hebben dan dat er is en dat we sinds 1987 interen op wereldreserves! We zijn dus meer aan het vragen van onze wereld dan dat deze duurzaam kan blijven opbrengen! Tijd dus voor actie!
\nGelukkig komt de Ecologische Voetafdruk met een zeer praktisch tool. Aan de hand van verscheidene vragen kun je je eigen Voetafdruk berekenen en het tool geeft ook inzicht h\u00f3e je kunt verbeteren. En dat zullen we toch moeten, willen we (en onze nazaten) duurzaam van deze aarde gebruik blijven maken. Tevens past de strategie van OliNo er goed bij.
\n\"\/wp-content\/uploads\/2008\/articles\/ecologische_voetafdruk_plaatje_small.jpg\"<\/a> <\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

Een goed boek<\/h2>\n

Er is een heel leuk en interessant boek over de Ecologische Voetafdruk: Nut & Noodzaak van de Mondiale Voetafdruk. Dit boek is te koop voor diegene die liever hardware in handen hebben, en ook zelfs te downloaden (gratis!) via de website van Jan Juffermans<\/a>, de schrijver ervan. Ik vind het een nobel gebaar.
\nHij schrijft dat je je moet realiseren dat uitprinten een beslag op de aarde heeft en dat lezen van een computerscherm dat ook heeft a.g.v. het energieverbruik van de computer. Ik zelf heb een betere methode; sinds twee weken heb ik een iLiad<\/a>, een apparaat met een groot scherm waarop ik boeken kan lezen. De technologie is anders dan een beeldscherm; er is geen achtergrondlicht en de pagina wordt geschreven en daarna blijft deze statisch zo staan (geen herschrijven). Er is dus nauwelijks stroomverbruik wanneer je een pagina ‘opengeslagen’ hebt en het beeld is verbluffend scherp (op een 8 inch beelddiameter een 1024 x 768 pixels) en rustig.<\/p>\n

<\/p>\n

De Noodzaak<\/h2>\n

In Jan’s boek gaat hij in op de noodzaak tot aanpak. Hij verwijst naar een rapport uitgegeven door het Wereld Natuur Fonds (WNF), genaamd het Living Planet Report 2006<\/a> (LPR 2006). Dit is een compact rapport en te downloaden van de WNF website<\/a> en van de website van Global Footprint Network<\/a>. In het rapport worden twee redenen genoemd:
\n\"Plaatje
\nFiguur 1: de sterke daling van de mondiale biodiversiteit<\/em>
\nDeze “Living Planet Index” geeft een trend van de aarde’s biologische diversiteit; populaties van 1313 gewervelde diersoorten (vissen, amfibi\u00eben, reptielen, vogels, zoogdieren) worden gevolgd van overal over de wereld. Afzonderlijke indices worden bepaald voor de ecosystemen<\/a> op zee, land en in zoet water, en deze worden dan weer gemiddeld tot 1 index, de “Living Planet Index”. Gewervelde diersoorten vertegenwoordigen slechts een deel van alle dieren, maar geven een goede indicatie hoe gezond de ecosystemen zijn. De terugval tussen 1970 en 2003 is er eentje van 40 %, wat laat zien dat we de natuurlijke ecosystemen in een ongekende snelheid aan het afbreken zijn. De natuur gaat dus achteruit! <\/p>\n

\"Plaatje
\nFiguur 2: de sterke groei van de mondiale menselijke Voetafdruk<\/em>
\nHet model van de Mondiale Ecologische Voetafdruk uit Canada wordt gebruikt om de totale Mondiale Voetafdruk te berekenen. Middels deze methode wordt het energie- en ruimtegebruik van mensen gemeten, waarbij gekeken wordt naar de leefstijl (voedsel, huisvesting, vervoer en vakantie). Alles wat nodig is om dit te genereren en de afval ervan te verwerken, wordt uitgedrukt in hectares grond.
\nZoals je aan de grafiek kunt zien, zijn we in 1987 boven een lijn gekomen, die gelijk is aan de Aarde’s biocapaciteit<\/a>. Dus sinds 1987 zijn we op deze biocapaciteit aan het interen; de aarde kan ons leefniveau en energiebehoefte niet meer duurzaam aan! We gebruiken nu al ongeveer 20 % meer van de aarde dan wat de natuur blijvend kan opbrengen. Of, zoals Jan het uitdrukt, we leven niet meer van de rente maar teren in op ons spaargeld.
\nWe leven dus samen op te grote voet. We hebben meer aardes nodig dan die we hebben. We zullen samen duidelijke grenzen moeten trekken en normen gaan stellen en tevens moeten we de mondiale gebruiksruimte eerlijk gaan verdelen (wat als alle Chinezen of Indi\u00ebrs ons leefpatroon zouden overnemen?…). <\/p>\n

<\/p>\n

Het model van de Ecologische Voetafdruk<\/h2>\n

De bepaling van een Voetafdruk is makkelijk voor te stellen door een stolp om een persoon (of een stad, of een land of de wereld) te plaatsen. Dan bekijk je wat er nodig is aan transport van voedsel, goederen en energie om deze persoon (of stad, land, wereld) in zijn behoeftes te voorzien. Er is ook een uitstroom (afval) die verwerkt dient te worden.
\n\"Plaatje
\nFiguur 3: plaats de stolp over de stad en bekijk de invoerstromen en afvalstromen<\/em>
\nJe kijkt vervolgens waar deze stromen vandaan komen en waar ze naartoe gaan. Je zult zien dat voor verschillende behoeftes (bv. vlees en vis) er grond nodig is ergens in een ander gedeelte van de wereld (landbouwgrond voor veevoer in Argentini\u00eb, en visgronden in de grote oceaan voor botervis). Al deze stukjes grond worden bij elkaar opgeteld. Er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende soorten grond:
\n\"Plaatje
\nFiguur 4: schema van de samenstelling van de Mondiale Voetafdruk<\/em>
\nVan fossiele energie wordt de CO2<\/sub> uitstoot omgerekend naar de theoretisch benodigde groene ruimte voor het absorberen ervan. <\/p>\n

Vervolgens wordt alle gebruikte energie erbij opgeteld. Dit houdt in ook de energie voor transport van alle grondstoffen en producten, voor de bouw en verwarming van ons huis, voor onze spullen en reizen etc.
\nDe energie en ruimte die we nodig hebben bij elkaar opgeteld is de Voetafdruk. Deze wordt uitgedrukt in globale hectares. <\/p>\n

Een globale hectare is een hectare (ha) genormaliseerd naar ‘s-werelds gemiddelde prductiviteit van alle biologisch productief land en water bij elkaar. Dus grote delen van oceanen, de noord- en zuidpool, bergtoppen e.d. worden niet meegeteld.
\nIn 2003, de biosfeer had 11,2 miljard hectares bologisch productief oppervlak, ongeveer een kwart van de aarde’s oppervlakte. Tellingen van oppervlakte middels satellieten laten de volgende verdeling zien: 2,4 miljard ha water, 8,8 miljard ha land (waarvan 1,5 miljard ha akkerbouwgrond, 3,4 miljard ha weidegrond, 3,7 miljard hectare bosgrond en 0,2 miljard hectare bebouwde grond). <\/p>\n

Deze 11,2 miljard ha grond wordt de Aarde’s biocapaciteit<\/a> genoemd en is het totaal aan biologisch productieve oppervlakte: akkerbouwgrond, weidegrond, bossen, visgrond, bebouwde en bestrate grond en alle energiegebruik (deze laatste wordt uitgedrukt in hectares ruimte met groeiende bomen die de uitgestote CO2<\/sub> kunnen opnemen afkomstig van het energiegebruik).
\nHet is grond die voor de mens bruikbare biologische producten kan voortbrengen. Natuurlijk kan de invulling van “bruikbaar” over de tijd wijzigen, en dat dient dan wel te worden meegenomen. Een positief voorbeeld is de woestijn. Nu niet erg bruikbaar en dus niet meegeteld. Maar wanneer we flink zouden investeren in Concentrated Solar Power<\/a> dan wordt woestijnoppervlakte ineens w\u00e8l interessant en dient dus te worden meegeteld (dus nu nog investeren daarin)!<\/p>\n

We spreken steeds over globale hectares, dus genormaliseerd naar ‘s-werelds gemiddelde. Een bepaald land kan natuurlijk ver vooruit lopen kwa techniek en uit een hectare akkerbouwgrond meer biologisch bruikbare producten halen, waardoor het er gunstiger uit kan zien voor dat land zelf; dan wordt er dus gerekend met locale hectares. Echter de meest voorkomende berekenwijze is die van globale hectares en er zijn genoeg rapporten die de berekeningen voor alle landen en ook voor de gehele wereld hebben uitgevoerd, zie hiervoor de eerder genoemde LPR 2006<\/a>. Door uit te gaan van globale hectares kun je makkelijk vergelijken tussen landen en ook over jaren achtereen.<\/p>\n

Er is nog veel meer te vinden over de achtergronden van dit model, en ik vind de site van Global Footprint Network<\/a> onder “data and methods” wel een hele interessante.<\/p>\n

<\/p>\n

Nog even over het boek<\/h2>\n

Er staat verder nog veel interessante informatie in het genoemde boek van Jan Juffermans. Hij berekent de Voetafdruk van de gemiddelde Nederlander, en vergelijkt dit met wat er beschikbaar is op de wereld. Hieruit blijkt dat wij als westers land meer ruimte innemen dan wat er beschikbaar is voor eenieder op de wereld en dat we de taak hebben om ons gebruik terug te dringen.
\nHij komt met voorbeelden van steden die hun eigen Voetafdruk hebben bepaald, en ook met eigen acties zijn gekomen om de Voetafdruk te verkleinen. Deze zijn leerzaam voor allen.
\nOok gaat hij in op een bepaald keurmerk, wat ingevoerd zou kunnen worden op producten en diensten van bedrijven, waardoor de afnemer ervan kan bepalen wat de voetafdruk is van het afgenomen goed of dienst (want diegene die het product of dienst afneemt, neemt ook de voetafdruk op zich), en de voetafdruk kan laten meebepalen welk goed of dienst wordt afgenomen.
\nHet boek staat verder vol met voorbeelden en best practices en veel uitleg, waardoor gaanderweg je steeds meer te weten komt over deze methodiek en de ervaringen ermee.
\nOok gaat hij in op de mensenrechten en de politiek rondom de Voetafdruk. Al met al een aanrader om te lezen en om er wat mee te doen. <\/p>\n

Ik wilde dit artikel afsluiten met eens wat dieper in te gaan op een meting van je eigen Ecologische Voetafdruk en de link leggen met onze OliNo website.<\/p>\n

<\/p>\n

Meting van je Ecologische Voetafdruk<\/h2>\n

Nu iets over de meting voor jezelf, waardoor ik ge\u00efnteresseerd ben geraakt (en dat zegt iets over mij, ik weet het…). Er is een goede meting beschikbaar op de site van livecool<\/a>. Je hoeft alleen maar de antwoorden in te vullen op de vragen die je gesteld worden en je krijgt uiteindelijk het antwoord in hoeveel CO2<\/sub> jij uitstoot door je behoeftes en de afval die je genereert, en dit kan omgerekend worden in hoeveel globale hectare wereld nodig is hiervoor, waardoor je weer direct aansluit bij het voorgenoemde model. Ik vind het zo’n goed tool vanwege de volgende redenen:<\/p>\n